Báo Tuổi Trẻ: Nguyễn Trọng Tạo và Ký ức mắt đen

 

Nguyễn Trọng Tạo và Ký ức mắt đen

Nhà thơ Nguyễn Trọng Tạo - Ảnh: Nguyễn Đình Toán

Sáng nay Tuổi Trẻ đã đăng bài của Huy Sơn phỏng vấn tôi. Do khuôn khổ trang báo nên có rút lại bài cho gọn. Vậy khi đưa lên blog của mình tôi xin đăng nguyên vẹn bài Huy Sơn và tôi đã thực hiện 2 ngày trước đây. Một điều nữa cũng xin cải chính dùm Tuổi trẻ về tác giả ảnh chân dung NTT là của nhiếp ảnh gia Nguyễn Đình Toán.

TT - Tập thơ song ngữ Ký ức mắt đen (Memory of black eyes) của nhà thơ Nguyễn Trọng Tạo vừa được Nhà xuất bản Thế Giới ấn hành. Tập thơ do nhà thơ trẻ Nguyễn Phan Quế Mai và chuyên gia ngôn ngữ của Mỹ Hilary Watts chọn và chuyển ngữ.


Thưa  nhà thơ Nguyễn Trọng Tạo:
Nhiều người không tin là ông hoàn toàn không biết tí ti về một "sự kiện trọng đại" như vậy...

Nhà thơ Nguyễn Trọng Tạo: Khi 21 bài thơ của tôi do nhà thơ trẻ Nguyễn Phan Quế Mai tuyển chọn và dịch xong bước đầu tôi mới được biết. Chắc người dịch muốn làm tôi bất ngờ chăng? Tuy nhiên việc chọn dịch này là do NPQM thấy thích và đã tự động làm việc đó. Điều này khiến tôi rất vui. Thơ của tôi cũng đã được dịch ra nhiều thứ tiếng và in ở nước ngoài nhưng mới chỉ dịch từng bài hoặc từng chùm ví dụ như trên một tạp chí văn học của UNESCO in tiếng Ba Lan đã giới thiệu chùm thơ 7 bài của tôi do nhà thơ Lâm Quang Mỹ và một nhà thơ Ba Lan kết hợp chuyển ngữ cùng với lời giới thiệu của một nhà phê bình nổi tiếng của Ba Lan. Còn lần này NPQM có ý thức dịch thơ để in thành một tập thơ của tôi do cô tuyển chọn. Đó là một tin rất vui đối với một nhà thơ ở Việt Nam. Vì vậy tôi hoàn toàn OK bản dịch này với sự cộng tác của chuyên gia ngôn ngữ người Mỹ Hilary Watts. NPQM còn cẩn thận hơn nữa là nhờ một số nhà thơ làm thơ bằng tiếng Anh đọc thẩm định giúp bản dịch trong đó có nữ nhà thơ Mỹ Mary E. Croy vì thích tập thơ này mà viết lời giới thiệu khá trâng trọng. Chình tôi đã vẽ bìa cho tập thơ này nghĩa là tôi rất vui trước "sự kiện trọng đại" này chứ.

-Nguyễn Phan Quế Mai là một người giỏi ngoại ngữ đồng thời cũng là một nhà thơ trẻ đầy ấn tượng. Ông tin vào khả năng chuyển ngữ của nhà thơ trẻ này như thế nào?

Nhà thơ Nguyễn Trọng Tạo: NPQM hiện là người phụ trách truyền thông Châu Á của Tổ chức phát triển Hà Lan. Chị từng làm việc ở nhiều nước và rất giỏi tiếng Anh. Chị lại là một nhà thơ đầy ấn tượng gần đây nên việc dịch thơ ra tiếng Anh của chị là điều tôi không hề nghi ngờ.

-Dịch văn xuôi đã khó dịch thơ có lẽ còn khó hơn. Khi được dịch sang một ngôn ngữ khác ông có sợ thơ mình sẽ mất đi tính nhạc hình ảnh hay một biện pháp tu từ nào đó mà chỉ có tiếng Việt mới thể hiện được?

Nhà thơ Nguyễn Trọng Tạo: Người ta nói "dịch là diệt" tuy vậy bài thơ gốc sẽ được sống trong một ngôn ngữ khác. Có thể sự chuyển dịch làm rơi rụng đi ít nhiều cái hay trong tiếng Việt nhưng nó lại được bù đắp bằng một tư duy khác của ngoại ngữ. Ngay người Việt chúng ta hầu hết tiếp cận với thơ nước ngoài thông qua bản dịch sang tiếng Việt nhưng người đọc vẫn tìm được sự chia sẻ với nhà thơ và bài thơ gốc đấy chứ. Ta phân biệt được sự khác nhau của các nhà thơ và còn nhận bắt được cả nền văn hóa của chính họ. Vậy thì các nước khác tất nhiên phải tiếp cận được thơ Việt qua bản dịch mà thôi. Riêng trường hợp NPQM và Hilary dịch thơ tôi theo Mary Croy thì người dịch không những chuyển tải được cả tâm hồn lẫn tư tưởng mà còn giữ được cả tinh thần của nhạc điệu. Đó là tài năng và cố gắng của người dịch.


-Ông cảm thấy 21 bài thơ do Nguyễn Phan Quế Mai và chuyên gia ngôn ngữ của Mỹ - Hilary Watts chọn dịch như thế nào? Đó đã là 21 bài thơ mà ông ưng ý hay chưa?

Nhà thơ Nguyễn Trọng Tạo: Về việc tuyển chọn 21 bài tôi cũng không rõ vì sao họ lại chọn con số ấy? Có thể là một con số tình cờ nhưng có người hứng lên đã nói đó là con số 21 phát đại bác chào xuân chào 1000 năm Thăng Long - Hà Nội. Những người dịch cũng giải thích với tôi rằng có những bài khác hay nhưng rất khó dịch nên đành phải tạm gác lại. Tuy nhiên 21 bài thơ này cũng là 21 bài tôi thích.

-Tập thơ song ngữ Ký ức mắt đen ra mắt đúng vào ngày khai mạc Hội nghị quốc tế quảng bá Văn học Việt Nam. Ông có thể cho biết phản ứng của các đại biểu trong và ngoài nước tham dự Hội nghị khi tiếp xúc với tập thơ này?

Nhà thơ Nguyễn Trọng Tạo: Tôi cũng là đại biểu dự hội nghị và tôi rất vui khi các nhà văn nhà thơ nước ngoài được tặng quà hội nghị đã biết thêm về tôi qua tập thơ này. Một số người đã bắt tay tôi rất chặt và trong bữa tiệc còn nâng rượu chúc mừng. Có đại biểu nước ngoài bị thiếu cuốn sách này trong túi quà đã gặp tôi và đề nghị tôi ký tặng riêng... Tuy nhiên cũng có  nhà thơ Việt Nam biết tiếng Anh đã hỏi tôi đại ý "câu này dịch có chuẩn không nhỉ?". Tôi nghĩ rằng phải đọc câu thơ tiếng Anh trong kết cấu chung của toàn bài thơ đã chuyển ngữ.

-Thơ Việt Nam sẽ là một trong 4 chuyên đề được thảo luận tại Hội nghị quốc tế quảng bá Văn học Việt Nam. Ông nghĩ sao khi Ký ức mắt đen của mình sẽ được mang ra "mổ xẻ" tại Hội nghị này?

Nhà thơ Nguyễn Trọng Tạo: Các tham luận về thơ tại hội nghị nói chung đều được gửi trước tới ban tổ chức nghĩa là khi chưa có tập thơ này. Nhưng trong món quà tặng đại biểu không chỉ có tập thơ song ngữ của tôi mà còn có tập thơ song ngữ Cánh đồng người của Trần Quang Quý và tập thơ tiếng Anh Thời máu xanh của Nguyễn Thụy Kha. Những tập thơ này đã khiến các đại biểu nước ngoài thạo tiếng Anh tiếp cận thơ Việt Nam hiện đại một cách cụ thể hơn.

-Với tư cách là một nhà thơ ông kỳ vọng điều gì từ Hội nghị quốc tế quảng bá Văn học Việt Nam lần này?

Nhà thơ Nguyễn Trọng Tạo: Hội nghĩ này đã đặt móng cho cây cầu quảng bá văn học Việt Nam ra thế giới. Nó khích lệ những người dịch trong và ngoài nước nó khích lệ cả người viết và các nhà xuất bản cũng như các công ty phát hành sách. Qua đây chính phủ và các ngành liên quan sẽ nhận thấy phải quan tâm và đầu tư hơn nữa cho công việc này vì văn học nghệ thuật chính là sứ giả của tâm hồn của văn hóa và xã hội Việt Nam.

Huy Sơn thực hiện

Ns Nguyễn Ngọc Tiến

Chúc mừang anh với " Ký Ư c Mắt Đen"

thanhthuy

Chúc mừng anh !

Nguyễn Minh Quang

Anh Trọng Tạo

Chúc mừng anh nguyễn Trọng Tạo với tập thơ "Ký ức mắt đen" !

KUMĐ

undefinedTập thơ KÝ ỨC MẮT ĐEN

thyduong

Chúc mừng anh nhé . Hy vọng 21 phát đại bác này một ngày ko xa sẽ được post lên mạng cho anh em thưởng thức (kể cả bản dịch)

hoahuyen

Chúc mừng anh chúc mừng tập thơ " KÝ ỨC MẮT ĐEN"

21 phát đại bác
Mừng Thăng Long ngàn tuổi vào xuân
Mừng ông anh vượt ngưỡng tuổi lục tuần
Tên tuổi đã lưu danh sử sách
Rất mừng anh!
mừng anh!
mừng anh!

undefined

bachduong57

Anh Tạo kính mến! Em chân thành chúc mừng anh về việc tập thơ KÝ ỨC MẮT ĐEN được chuyển ngữ bằng ngôn ngữ phổ thông của thế giới. Em Kính chúc anh mạnh khỏe.

phuong ha

Anh Tạo kính
Chúc mừng bác về tập thơ dịch ra thứ tiêng phổ thang của thế giới. Huy Sơn có phải Hồ Huy Sơn Quỳnh lưu không/
Chúc mừng năm mới thành công và sức khoẻ