GS HOÀNG XUÂN PHÚ (tiếp theo)

3.  Một số tội hình sự cần bị điều tra và truy tố

alt Như đã viết ở phần đầu, nếu coi 4 người họ Đoàn có “tội giết người” và “tội chống người thi hành công vụ” thì cũng phải thừa nhận rằng hai tội đó chỉ là hệ quả. Trước khi xét xử các “tội hệ quả” thì phải xét xử các “tội tiền đề”, là nguyên nhân gây ra hệ quả ấy. Một số “tội tiền đề” liên quan đến vụ Tiên Lãng, theo quy định của Bộ luật Hình sự, là:

  • Tội xâm phạm chỗ ở của công dân (Điều 124);
  • Tội cưỡng đoạt tài sản (Điều 135);
  • Tội công nhiên chiếm đoạt tài sản (Điều 137);
  • Tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản (Điều 139);
  • Tội cố ý làm trái quy định của Nhà nước về quản lý kinh tế gây hậu quả nghiêm trọng (Điều 165);
  • Tội lạm dụng chức vụ, quyền hạn chiếm đoạt tài sản (Điều 280);
  • Tội lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ (Điều 281);
  • Tội lạm quyền trong khi thi hành công vụ (Điều 282);
  • Tội ra bản án trái pháp luật (Điều 295);
  • Tội ra quyết định trái pháp luật (Điều 296).

Các tội kể trên khá hiển nhiên đối với những ai đã theo dõi đầy đủ diễn biến của vụ Tiên Lãng, nên tôi không muốn bỏ thời gian để phân tích và chỉ ra ai phạm tội gì.

Song song với việc khởi tố về “tội giết người” (Điều 93) đối với 4 người họ Đoàn, phải khởi tố chính tội ấy với một số người trong bộ máy cầm quyền, với tư cách “tội liên quan”. Có thể một số người sẽ cho rằng việc khởi tố này là quá khiên cưỡng. Nhưng mức độ khiên cưỡng ấy không hề cao hơn so với mức độ khiên cưỡng của việc khởi tố 4 người họ Đoàn về “tội giết người”, bởi lẽ:

  • Không có bất cứ lý do chính đáng nào có thể biện hộ cho việc toán người lạm danh “công vụ” mang theo vũ khí đột nhập vào nơi cư trú hợp pháp của công dân. Trong khi đó, mấy người họ Đoàn chỉ thực hiện quyền “phòng vệ chính đáng” của mình trước sự xâm nhập bất hợp pháp của toán người có vũ trang.
  • Lực lượng lạm danh “công vụ” đã dùng vũ khí hiện đại, đã xả súng bắn vào ngôi nhà, bất chấp việc có ai trong đó và người ấy có liên quan đến việc kháng cự hay không. Trong khi đó, phía họ Đoàn chỉ dùng súng bắn đạn hoa cải để cảnh báo, hay cảnh cáo và chặn đường của những kẻ xâm nhập bất hợp pháp.

Tương tự như trên, không thể dùng việc lực lượng cưỡng chế không làm ai bị chết hay bị thương để giải thoát cho họ khỏi “tội giết người”, vì việc xả súng mà không trúng ai có thể do họ bắn quá kém, hay do mấy người họ Đoàn tránh đạn quá giỏi. (Mấy người họ Đoàn giỏi đến mức có thể nhẹ nhàng biến khỏi vòng vây của cả trăm công an, bộ đội, giữa thanh thiên bạch nhật, trên đồng không mông quạnh.)  

Giả sử, sau khi họ xả súng bừa bãi vào ngôi nhà đó rồi tìm thấy mấy xác chết, thì họ sẽ lập luận thế nào? Sẽ công bố là mấy người ấy đã tự vẫn do ân hận, giống như trường hợp Nguyễn Công Nhựt,29 hay sao?

Nếu xem lại băng ghi hình chương trình thời sự của VTV1,30 ta sẽ thấy được một phần của cảnh công an nã súng vào nhà dân. Nhìn vào đó, ta không nhận ra dấu hiệu của sự kiềm chế của lực lượng công an. Điều đó cũng phù hợp với đoạn tường thuật đầy hào hứng sau đây của Giám đốc Công an Hải Phòng Đỗ Hữu Ca, người cùng với 4 Phó giám đốc Công an Hải Phòng trực tiếp chỉ đạo cuộc tấn công:

“Nhận định những kẻ trong ngôi nhà 2 tầng chống đối bằng cách trải rơm dọc hai bên đường rồi tẩm xăng, lãnh đạo công an thành phố đã lên phương án đốt cháy toàn bộ. Song trên thực tế chưa dùng đến. Sau hàng loạt trận nã đạn, khói bay mù mịt, lực lượng chức năng đã tiếp cận được ngôi nhà 2 tầng. Tuy nhiên, 3 người đàn ông trong nhà đã biến mất từ lúc nào.”31

Rõ ràng, đoạn tường thuật trên đã trở thành lời tự thú, là bằng chứng hùng hồn về ý định giết người của “lãnh đạo công an thành phố” Hải Phòng, không những bằng “hàng loạt trận nã đạn” với “khói bay mù mịt”, mà còn bằng phương án đốt cháy toàn bộbằng “rơm” “tẩm xăng”. Khi cho “nã đạn”lên phương án đốt cháy toàn bộ” “ngôi nhà 2 tầng”, “lãnh đạo công an thành phố” Hải Phòng không thèm quan tâm đến việc trong ngôi nhà ấy có người vô can hay không. Trong bài trả lời phỏng vấn VnMedia,32 ông Ca nói rằng:

“Vào thời điểm xảy ra sự việc, bên trong ngôi nhà theo quan sát lúc đó có 3 người con trai và một phụ nữ. Riêng đối tượng Nguyễn Thị Thương cũng có mặt trong nhà nhưng khi xảy ra sự việc chúng tôi chưa biết tại sao lại lên được bờ.”

Nghĩa là ông Ca và bộ sậu của ông đã dùng hoặc sẵn sàng dùng biện pháp hủy diệt, mặc dù cho rằng trong nhà có phụ nữ. Đó là “tội giết người”, và theo Điều 93 của Bộ luật Hình sự thì hành vi của họ thuộc về các trường hợp sau:

A) Giết nhiều người;

K) Bằng cách lợi dụng nghề nghiệp;

L) Bằng phương pháp có khả năng làm chết nhiều người;

O) Có tổ chức.

Nhiều người nghi ngờ rằng: Việc phá hủy, rồi cho nghiền nát ngôi nhà và san phẳng hiện trường là để xóa đi tang chứng của cuộc tấn công quá trớn và phi pháp. Cần phải nghiêm túc điều tra xem có đúng như vậy hay không. Nếu đúng thì hành động phá nhà ông Quý không chỉ là “tội hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản” (Điều 143), mà còn là hành vi “hủy vật chứng”, tức là “tội làm sai lệch hồ sơ vụ án” (Điều 300).

Dù thế nào đi nữa, khi hai bên bắn nhau và đều “có vẻ” là sai, thì không thể chỉ mang một bên ra xử, hay tách thành hai vụ án riêng biệt. Hiển nhiên là phải khởi tố và xét xử cả những người thuộc bộ máy cầm quyền.

 Vậy thì phải khởi tố thêm những ai về “tội giết người”? Đương nhiên là khởi tố tất cả những người đã tham gia cuộc đột nhập và tấn công vào nơi cư trú hợp pháp của họ Đoàn, bất luận là họ có cầm súng bắn hay không, theo đúng kiểu truy tố mà Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an thành phố Hải Phòng đã dành cho mấy người họ Đoàn. Hơn thế nữa, phải khởi tố cả những người đã và đang dấu mặt ở đâu đó. Không thể để sót, mà phải làm triệt để, giống như Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an thành phố Hải Phòng đã khởi tố cả ông Đoàn Văn Vươn về “tội giết người”, mặc dù ông không có mặt tại nơi xảy ra xung đột. Phải đối xử với những người thuộc bộ máy cầm quyền giống như đối xử với gia đình họ Đoàn, thì mới đúng với nguyên lý “mọi công dân đều bình đẳng trước pháp luật”, được khẳng định trong Hiến pháp.

Một số “tội tiếp theo” cần bị truy tố theo Bộ luật Hình sự là:

  • Che giấu tội phạm (Điều 21);
  • Tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khoẻ của người khác (Điều 104);
  • Tội gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khoẻ của người khác trong khi thi hành công vụ (Điều 107);
  • Tội hành hạ người khác (Điều 110);
  • Tội làm nhục người khác (Điều 121);
  • Tội vu khống (Điều 122);
  • Tội bắt, giữ hoặc giam người trái pháp luật (Điều 123);
  • Tội cướp tài sản (Điều 133);
  • Tội hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản (Điều 143);
  • Tội giả mạo trong công tác (Điều 284);
  • Tội truy cứu trách nhiệm hình sự người không có tội (Điều 293);
  • Tội dùng nhục hình (Điều 298);
  • Tội làm sai lệch hồ sơ vụ án (Điều 300);
  • Tội không tố giác tội phạm (Điều 314).

Xin nhường mọi người dựa trên vô vàn thông tin liên quan đã được công bố để tự xác định xem ai phạm những tội gì. Chỉ lưu ý rằng, cùng một người hay cùng một hành động có thể bị quy về hai hay nhiều tội khác nhau. Ví dụ: Việc Phó chủ tịch UBND thành phố Hải Phòng Đỗ Trung Thoại khẳng định rằng ngôi nhà ông Đoàn Văn Vươn do nhân dân phá33 có thể quy về:

  • Tội che giấu tội phạm  (Điều 21); 
  • Tội vu khống (Điều 122).

Việc lực lượng cưỡng chế bắt và đánh bà Nguyễn Thị Thương trước mặt mọi người,34 đem giam, bức cung, rồi truy tố bà về tội “chống người thi hành công vụ” có thể quy về:

  • Tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khoẻ của người khác (Điều 104);
  • Tội gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khoẻ của người khác trong khi thi hành công vụ (Điều 107);
  • Tội hành hạ người khác (Điều 110);
  • Tội làm nhục người khác (Điều 121);
  • Tội vu khống (Điều 122);
  • Tội bắt, giữ hoặc giam người trái pháp luật (Điều 123);
  • Tội truy cứu trách nhiệm hình sự người không có tội (Điều 293);
  • Tội dùng nhục hình (Điều 298).

Cũng cần lưu ý về “tội chống phá Nhà nước”. Rõ ràng là: Tác dụng chống phá Nhà nước của những người thuộc bộ máy cầm quyền trong vụ Tiên Lãng cao hơn hẳn tất cả các trường hợp trên toàn quốc đã từng bị kết án về tội này gộp lại. Đa số những người đã bị kết án về “tội chống phá Nhà nước” vốn được ít người biết đến, tận khi bản án dành cho họ được công bố trên đài báo thì cộng đồng nhân dân mới nghe tên lần đầu, nên dù họ có nói hay viết gì thì dân cũng không nghe, không đọc, và nếu có vô tình tiếp xúc thì chưa chắc đã tin. Còn vụ Tiên Lãng thì hàng chục triệu người ở trong và ngoài nước đều nghe, đều biết và đều tin là những người đại diện cho chính quyền trong vụ này là quá tồi tệ. Hiếm có vụ chống phá Nhà nước nào khác thành công hơn thế. Có thể định nghĩa cụ thể về tội này trong Bộ luật Hình sự hiện hành chưa thể hiện rõ là nó bao gồm cả trường hợp Tiên Lãng, nhưng đó là khiếm khuyết của bộ luật, chứ không phải là họ không có tội.

Nhiều tội trong số kể trên đều có chung mấy “tình tiết tăng nặng”, được xác định trong Điều 48 của Bộ luật Hình sự, đó là:

A) Phạm tội có tổ chức;

C) Lợi dụng chức vụ, quyền hạn để phạm tội;

G) Phạm tội nhiều lần, tái phạm, tái phạm nguy hiểm;

K) Phạm tội gây hậu quả nghiêm trọng, rất nghiêm trọng hoặc đặc biệt nghiêm trọng.

Lấy ví dụ: Những ai đã từng dính líu trong những vụ tham nhũng trước đây, như vụ tham nhũng đất đai ở Đồ Sơn,35 nay lại liên quan đến vụ chiếm đất ở Tiên Lãng, thì thuộc về phạm trù “phạm tội nhiều lần” hoặc ” tái phạm”.

Cả đống tội sờ sờ ra đấy, tại sao không truy tố? Chỉ riêng điều đó, cơ quan chức năng đã phạm thêm

  • Tội không truy cứu trách nhiệm hình sự người có tội (Điều 294).

Lẽ ra, trước khi yêu cầu lãnh đạo thành phố Hải Phòng

“Chỉ đạo cơ quan bảo vệ pháp luật khẩn trương đưa vụ án ‘giết người và chống người thi hành công vụ’ ra xét xử công khai, bảo đảm tính nghiêm minh của pháp luật. Kiến nghị các cơ quan tiến hành tố tụng xem xét tình tiết giảm nhẹ đối với bị cáo do các quyết định không đúng pháp luật của UBND huyện Tiên Lãng.”

thì nên ra lệnh:

“Chỉ đạo cơ quan bảo vệ pháp luật khẩn trương khởi tố vụ án ‘giết người và lạm dụng công vụ’ và đưa ra xét xử công khai, bảo đảm tính nghiêm minh của pháp luật. Kiến nghị các cơ quan tiến hành tố tụng xem xét tình tiết giảm nhẹ đối với các bị cáo đã có nhiều đóng góp trong quá trình công tác.”

Hơn nữa, cần chỉ thị:

“Phải khẩn trương mở rộng vụ án Tiên Lãng – Hải Phòng, không để sót người, sót tội, bảo đảm tính nghiêm minh của pháp luật.”

Có như vậy thì mới thật sự nghiêm minh, mới thật sự công tâm, không bao che cho những người trong bộ máy cầm quyền và không vùi dập dân thường.

Tôi dùng gạch nối “–”, không phải để ghi chú rằng Tiên Lãng thuộc Hải Phòng, vì điều đó giờ đây ai cũng biết, mà để thể hiện hướng phát triển của vụ án. Thật vậy, chẳng ai tin rằng mọi chuyện tồi tệ chỉ xuất phát từ Tiên Lãng và chỉ dừng lại ở huyện Tiên Lãng. Nếu như vậy thì cấp trên đã không ngậm tăm và thậm chí tìm mọi cách để bao che suốt hơn một tháng trời. Hơn nữa, hai anh em Lê Văn Hiền và Lê Thanh Liêm chưa đủ tầm để tự mình thao túng đất đai bằng chuyện xây dựng sân bay quốc tế. Vâng, Tiên Lãng chỉ là một mắt xích trong một dây chuyền tội ác.

4.  Một số việc cần làm ngay

 Có 3 vấn đề cấp bách hiện nay là:

  • Thứ nhất, phải mở rộng vụ án, điều tra và truy tố các tội liên quan đến những người trong bộ máy cầm quyền.
  • Thứ hai, phải chuyển vụ án hình sự đối với gia đình họ Đoàn cho cơ quan bảo vệ pháp luật ở trung ương xem xét và xử lý.
  • Thứ ba, nếu không thả ngay thì phải chuyển nơi giam giữ 4 người họ Đoàn ra khỏi địa phận Hải Phòng và tạo điều kiện để họ có thể tiếp xúc với gia đình, người thân, thông qua đó mà tìm kiếm luật sư phù hợp.

Tại sao lại quan niệm 3 việc trên là cấp bách? Để chấm dứt ngay tình trạng những người phạm tội hoặc tòng phạm lại đứng ra tham gia điều tra và xét xử dân oan!

Theo báo Đất Việt,36

“Chiều 14/2, đại tá Đỗ Hữu Ca, Bí thư Đảng uỷ, Giám đốc Công an TP. Hải Phòng đã chủ trì hội nghị cán bộ chủ chốt của Công an thành phố triển khai Kế hoạch của Thành uỷ, UBND TP. Hải Phòng thực hiện kết luận của Thủ tướng về việc cưỡng chế thu hồi đất tại xã Vinh Quang, huyện Tiên Lãng…”

“… ông Ca cũng chỉ đạo tập trung khẩn trương điều tra, đảm bảo khách quan, đúng pháp luật vụ án ‘giết người’, ‘chống người thi hành công vụ’, vụ án ‘huỷ hoại tài sản’ để đưa ra xét xử trước pháp luật, khẩn trương truy bắt các đối tượng gây án bỏ trốn (2 nghi phạm trong vụ nổ súng là Đoàn Văn Thoại và Phạm Thái, em ruột và em vợ Đoàn Văn Quý).”

Thật là rùng rợn khi kẻ lẽ ra phải là nghi can số một trong vụ án ‘giết người’ lại hùng hồn chỉ đạo truy tố mấy người họ Đoàn về tội ‘giết người’. Khi những người lẽ ra phải chịu trách nhiệm chính trong vụ Tiên Lãng lại đứng ra phán xử, thì họ sẽ tha hồ mà xử lý những người đã làm hỏng ý đồ của họ và khiến cho họ bị tai tiếng, lao đao…

Trong thời gian tới, vị trí của nhiều cán bộ chủ chốt ở Hải Phòng phải là chiếc ghế dành cho nghi can hoặc bị can, họ phải là đối tượng bị điều tra, bị thẩm vấn. Không thể để họ tiếp tục đóng vai cán bộ điều tra, xét xử, hay là người cung cấp thông tin cho cơ quan điều tra, để họ tiếp tục bao che tội phạm và làm hại dân lành.

Huyện ủy Tiên Lãng đã triệu tập 300 đảng viên đến để tuyên truyền, phổ biến những thông tin sai trái, hoàn toàn bóp méo sự thật về những gì đã và đang xẩy ra trên đất Tiên Lãng,37 và không thấy có đảng viên nào lên tiếng công khai phản đối. Trong thể chế mà Đảng CSVN lãnh đạo tuyệt đối và toàn diện, sự kiện kể trên cho thấy bộ máy cầm quyền ở Tiên Lãng đã mục ruỗng và không thể hy vọng gì từ đó. Để cho bộ máy cầm quyền ở Tiên Lãng rơi vào tình trạng thối nát và ngang nhiên hoành hành như vậy, không thể coi bộ máy cầm quyền của thành phố Hải Phòng – cấp trên trực tiếp của huyện Tiên Lãng – là vô can và trong sạch.

Giám đốc Công an Hải Phòng Đỗ Hữu Ca đã thể hiện là một người quá kém cả về nhân cách lẫn trình độ, đã phạm bao sai lầm và tội lỗi, đã ngập trong vũng đen nhầy nhụa, song vẫn không thấy bị lôi ra gột rửa, mà vẫn ung dung tại vị và lớn tiếng phán xét. Phó chủ tịch thường trực UBND thành phố Hải Phòng Đỗ Trung Thoại là người phụ trách nông nghiệp, đã trực tiếp ký và đồng ý toàn bộ kế hoạch cưỡng chế do Chủ tịch huyện Tiên Lãng Lê Văn Hiền đệ trình, sau khi vụ việc diễn ra thì lại cố tình bao che tội phạm bằng cách trơ trẽn vu khống nhân dân phá nhà ông Đoàn Văn Quý. Vậy mà Đỗ Trung Thoại vẫn bình chân như vại, lại còn được lãnh đạo Đảng và chính quyền Hải Phòng tín nhiệm giao cho trọng trách làm Tổ trưởng tổ công tác để chỉ đạo các ngành từ thành phố đến huyện Tiên Lãng thực hiện kết luận của Thủ tướng (theo phương án phân công ban đầu).38 Chỉ cần nhìn vào hai ví dụ ấy, cũng thấy được bộ máy cầm quyền ở Hải Phòng đã băng hoại thế nào.

Tôi không tán thành quan điểm của một vị lãnh đạo, cho rằng nếu cứ thấy sai là cách chức thì không còn ai để làm việc, bởi lẽ dù tình hình trầm trọng đến đâu đi nữa thì đất Việt vẫn chưa hết người tài đức. Tuy nhiên, là một người già dặn, một trong những người đứng đầu bộ máy cầm quyền, hiển nhiên ông hiểu rõ hơn, chính xác hơn về thực trạng của hàng ngũ lãnh đạo và đội ngũ kế cận, nên đánh giá của ông chắc hẳn phải chính xác trong phạm vi ấy. Vì vậy, dẫu thay hết cán bộ lãnh đạo ở Hải Phòng, dẫu tin rằng ở đất Hải Phòng còn nhiều người tài đức, thì ta cũng không thể yên tâm rằng, sau khi cách chức hết các tham quan đương nhiệm, những người sắp kế nhiệm sẽ đủ công tâm và thông thái để vô tư đứng ra giải quyết vụ án quá phức tạp này.

Lãnh đạo ở Hải Phòng, từ xã Vinh Quang, đến huyện Tiên Lãng, cho đến cấp thành phố, đã lún quá sâu trong vũng bùn nhơ nhớp, luôn tìm cách biến báo để xóa dấu vết tội lỗi của bản thân và đồng bọn, nên không thể có được sự trung thực và khách quan tối thiểu để tiến hành điều tra và xét xử vụ án của mấy người họ Đoàn. Chính vì vậy, không thể để bộ máy cầm quyền ở Hải Phòng định đoạt số phận của gia đình họ Đoàn.

Ngày 08/02/2012, Đại tá công an Nguyễn Đăng Quang và Luật sư Trần Vũ Hải đã gửi Bộ trưởng Bộ Công an Trần Đại Quang một kiến nghị, trong đó đề nghị Bộ trưởng chỉ đạo Cơ quan Điều tra thuộc Bộ Công an áp dụng quy định tại Điều 110 của Bộ luật Tố tụng Hình sự:

“Cơ quan điều tra cấp trung ương điều tra những vụ án hình sự về những tội phạm đặc biệt nghiêm trọng, phức tạp thuộc thẩm quyền điều tra của Cơ quan điều tra cấp tỉnh, Cơ quan điều tra quân sự cấp quân khu nhưng xét thấy cần trực tiếp điều tra.“

 Đây là một kiến nghị rất hợp lý và rất cần thiết. Hy vọng Bộ trưởng Bộ Công an sẽ sớm phúc đáp và chấp thuận đề nghị này.

Tôi muốn kiến nghị thêm: Nếu không thả tự do hoặc tạm tha (cho tại ngoại) thì đề nghị cho di dời ngay lập tức nơi giam giữ 4 người họ Đoàn ra khỏi địa phận Hải Phòng, trước hết là để đảm bảo an toàn tính mạng và sức khỏe cho họ, sau đó là để có điều kiện để tiến hành điều tra một cách chính xác và khách quan.

Trong điều kiện bị cách ly, không được tiếp xúc với người thân, thì làm sao mấy người nông dân họ Đoàn đang bị giam giữ có thể tìm hiểu để chọn luật sư bào chữa? Ấy vậy mà “điều kỳ diệu” đã xảy ra. Bỗng nhiên ông Đoàn Văn Vươn viết đơn đề nghị:39

“Cho phép tôi được mời đích danh Luật sư Nguyễn Việt Hùng – trưởng Công ty Luật Đông Đô Hà Nội – là người bào chữa cho tôi trong quá trình tôi chấp hành điều tra xét xử.”

Làm sao nông dân Đoàn Văn Vươn, sống ở ven biển Tiên Lãng, biết được sự tồn tại của Luật sư Nguyễn Việt Hùng ở Hà Nội? Chính Luật sư Hùng cũng ngạc nhiên và nói rằng:

“Ngày 2/2/2012, cán bộ điều tra TP Hải Phòng đã gọi điện thông báo việc ông Vươn mời đích danh tôi làm luật sư bào chữa trong quá trình điều tra xét xử. Tôi hết sức bất ngờ trước thông báo này, bởi lẽ trước đó tôi chưa từng gặp mặt, hay tiếp xúc với ông Vươn bao giờ.”

Trong khi đó, bút tích của nông dân Đoàn Văn Vươn lại rất tự tin, khẳng định rằng:

“Luật sư Nguyễn Việt Hùng là tôi tin tưởng nhất và chỉ đồng ý để duy nhất luật sư Nguyễn Việt Hùng là người bào chữa cho tôi. Tôi không đồng ý những luật sư do cơ quan pháp luật chỉ định và không đồng ý những luật sư do ai khác mời cho tôi. Nếu có những luật sư khác tham gia bào chữa cho tôi thì tôi không đồng ý và từ chối làm việc. Tôi khẳng định lại tôi chỉ chấp nhận luật sư Nguyễn Việt Hùng là người bào chữa cho tôi.”

Có ông nông dân nào viết chắc nịch như vậy về một luật sư không hề quen biết và từ chối sự giúp đỡ của bất cứ luật sư nào khác trên đời hay không? Vở hài kịch trở nên kịch tính hơn nữa, khi cán bộ điều tra Công an thành phố Hải Phòng lại gọi điện cho Luật sư Nguyễn Việt Hùng trưởng Công ty Luật Đông Đô Hà Nội  – vào ngày 06/02/2012 và thông báo rằng có sự nhầm lẫn, rằng chính xác lại là luật sư Nguyễn Việt Hùng – trưởng Văn phòng Luật sư Kinh Đô Hà Nội. Có điều, lần này không thấy báo chí đăng bút tích đính chính của ông Vươn. Một vở kịch quá vụng về và sống sượng. Bản chất của cơ quan công an thành phố Hải Phòng thế nào thì trong suốt hơn một tháng qua mọi người đã được chứng kiến. Bây giờ lại phải chấp nhận luật sư theo ý của công an, thì luật sư để làm gì? Chính vì vậy, càng phải sớm tách những người họ Đoàn ra khỏi vòng cương tỏa của công an Hải Phòng và tạo cho họ điều kiện tiếp xúc để có thể lựa chọn luật sư phù hợp nhất.

*

*     *

Căn cứ vào những điều báo chí đã viết về việc đắp đê, lấn biển, cải tạo cả một vùng rộng lớn, tạo nên cuộc sống ổn định hơn trước đe dọa của sóng bão, ta thấy là gia đình ông Vươn đã có công lớn. Nếu nghĩ đến việc nhân dân ta đã phải hy sinh biết bao xương máu để giữ từng tấc đất của Tổ quốc, ta sẽ thấy gia đình ông Vươn không chỉ có công với địa phương Tiên Lãng, mà là có công với Nước. Gia đình ông Vươn có công rất lớn đối với nhân dân, vì hành động của họ đã góp phần làm cho dân đỡ khổ. Gia đình ông Vươn có công rất lớn đối với chế độ, vì hành động của họ đã đánh thức những người vô tình hay giả vờ quan liêu, để nhận thức ra những đàn sâu trong bộ máy cầm quyền đang đe dọa sự tồn vong của chế độ. Hành động cực đoan để cảnh báo xã hội, cảnh báo chính quyền của mấy người họ Đoàn cũng có thể so sánh với việc ai đó trong chiến tranh đã đốt nhà mình để báo hiệu cho cán bộ cộng sản biết đang bị địch phục kích. Chẳng nhẽ thoát chết rồi lại quay ra lên án tội đốt nhà hay sao? Với những lý do trên, gia đình ông Vươn hoàn toàn xứng đáng được hưởng thành quả của mấy chục hecta đã khai phá và cải tạo.

Căn cứ vào những lập luận trong bài này và bài “Nhân vụ Tiên Lãng bàn về công vụ”, hẳn bạn đọc thấy rằng mấy người họ Đoàn không phạm “tội giết người”, lại càng không hề phạm “tội chống người thi hành công vụ”. Vì vậy, cần phải huy bỏ quyết định truy tố và trả lại tự do cho họ.

Suy nghĩ mãi, nhưng tôi chưa hình dung ra được con đường nào khác để có thể làm yên lòng dân và gỡ mối bùng nhùng rối tinh của đống dây kích nổ, ngoài việc thả ngay lập tức 4 người họ Đoàn và hủy bỏ lệnh truy tố họ về tội “giết người và chống người thi hành công vụ”, hoặc đem họ ra xét xử để tuyên bố họ trắng án.

Nên dành cho gia đình họ Đoàn những quyền lợi đặc biệt, thậm chí là ngoại lệ (ví dụ như vẫn cho họ tiếp tục sử dụng toàn bộ diện tích đang khai thác, cho dù diện tích đó có thể vượt ngưỡng trong quy định nào đó), theo kiểu “gia đình có công đặc biệt với đất nước”. Nếu gia đình họ Đoàn đã từng có những vi phạm nào đó, cũng như muôn người ở đất nước này, thì cũng có thể “miễn truy tố”, giống như các vua thời trước vẫn làm trong những trường hợp có công đặc biệt.

Để thoát ra khỏi tình thế hỗn loạn hiện nay thì không thể chỉ máy móc áp dụng luật pháp, mà phải dùng cả lòng bao dung, và lòng bao dung ấy trước hết phải được dành cho gia đình họ Đoàn. Ngược lại, nếu cứ khăng khăng xử theo luật, thì phải bắt đầu xử từ những người trong bộ máy cầm quyền. Nếu làm theo hướng thứ hai một cách nghiêm minh, thì e rằng cuối cùng sẽ không còn đủ người, hoặc thậm chí là không có người để đóng vai quan tòa nữa.

 Nếu những người cầm quyền thành tâm muốn phát hiện kẻ thù của chế độ, thì hãy bắt đầu tìm kiếm trong hàng ngũ của mình, đừng chỉ nhằm vào dân mà làm hại ân nhân. Chỉ cần một chút công bằng, chưa cần đến nghiêm minh, thì dù có dồn hết năng lượng cũng không đủ để xử lý hết những vi phạm pháp luật trong hàng ngũ cầm quyền.

 *

*     *

Bài viết này trình bày một lược đồ tư duy, dựa trên giả thiết là những thông tin từ internet mà tôi đã trích dẫn là đúng. Tất nhiên, một số thông tin từ internet có thể sai, khi đó kết luận rút ra có thể cũng sai theo.

Một trong những mục đích của bài này là để góp ý cho những người có trách nhiệm tiếp cận thêm một cách nhìn, để hạn chế bớt chủ quan, dẫn đến việc bênh vực các thành viên của bộ máy cầm quyền một cách quá thái và vùi dập người dân một cách quá đáng.

Tôi chỉ trao đổi một số khía cạnh mà tôi e rằng những người khác chưa nói, hoặc nói chưa đủ. Còn việc đưa ra những lập luận toàn diện, nhất là những lập luận có lợi cho phía chính quyền và có thể có hại cho gia đình họ Đoàn, thì đã có bộ máy ăn lương khổng lồ làm, tôi không có ý định làm thay.

*

*     *

Một thực tế tệ hại hay tái diễn trên “công đường” thời nay là:

  • Luật sư giỏi thì chưa chắc đã được phép tiếp cận vụ án;
  • Có thể luật sư được … cài, để bào chữa cho… công an và làm hại cho      thân chủ;
  • Luật sư muốn tranh luận thì chưa chắc đã được nói, hoặc bị cản trở      bằng khống chế thời gian;
  • Nếu luật sư được nói thì chưa chắc quan tòa đã nghe ;
  • Nếu quan tòa có để ý nghe, thì chưa chắc đã làm theo, vì bản án đã      được cấp trên ấn định từ trước.

Để khắc phục hiện trạng này, nên chăng sử dụng hình thức “bào chữa công khai” trên mạng internet và trên đài báo. Ưu điểm của hình thức này là:

  • Quan tòa không cản trở được và không có khống chế thời gian;
  • Không nhất thiết phải có giấy hành nghề luật sư, mà cần có đủ      năng lực trí tuệ;
  • Nhiều người có thể cùng tham gia bào chữa, không phụ thuộc vào không      gian, địa điểm;
  • Phía tòa án có đủ thời gian xem xét để chấp nhận những lập luận      hợp lý;
  • Những người thực sự quyết định kết cục của vụ án có đủ thời      gian để cân nhắc và hiệu chỉnh mệnh lệnh điều khiển “robot công đường”,      tức là sửa lại các “bản án bỏ túi” trước khi trao cho “diễn      viên” trình diễn tại “công đường”;
  • Nếu tòa án không chấp nhận những lập luận hợp lý và kết tội một      cách phi lý, thì dư luận sẽ có cơ sở để phán xét và lên án.

Bài viết này là một thử nghiệm theo hướng tiếp cận “bào chữa công khai”. Tại nhiều chỗ trong bài, tôi đã thử đóng vai trò “bào chữa”, khi đó tất nhiên tôi chỉ trình bày những tình tiết có lợi cho “thân chủ”, mặc dù trên thực tế tôi không hề biết những người họ Đoàn là ai và thật ra họ có sai phạm gì không, ngoài những thông tin đọc được từ internet. Có thể sẽ nẩy sinh câu hỏi rằng ai trả cho tôi tiền “bào chữa”. Xin trả lời: Gia đình ông Vươn không trả tiền cho tôi! Bằng việc “bào chữa không công”, tôi chỉ trả một phần món nợ mà tôi đã nợ bấy lâu, đó là khoản tiền mà Nhân dân đã góp cùng bố mẹ tôi, để nuôi tôi ăn học thành người. Trong đóng góp ấy, phần lớn nhất là của những người Nông dân (giống như gia đình ông Vươn), những Ân nhân của tôi, như tôi đã gửi gắm trong hai bài “Vô tư”40“Đừng đuổi ân nhân”.41

Để bảo vệ dân oan thì phải cương quyết tấn công tội phạm liên quan, nhất là khi tội phạm ấy xuất phát từ những người thuộc bộ máy cầm quyền. Đối với vụ Tiên Lãng, những tội phạm liên quan xuất phát từ những người thuộc bộ máy cầm quyền được trình bày ở phần 3 của bài viết này. Xét về phương diện tấn công tội phạm liên quan, phương thức “bào chữa công khai” có cái lợi nổi trội, là quan tòa sẽ không thể dùng lý do kinh điển rằng vấn đề luật sư đề cập “nằm ngoài khuôn khổ vụ án đang xét” để gạt đi, nhằm kết án bằng được theo kịch bản định sẵn.

*

Vừa rồi có một cuộc tranh luận sôi nổi, đôi khi quá gay gắt và thiếu công bằng, về vai trò phản biện của trí thức. Tôi không muốn tham gia cuộc tranh luận ấy, mà chỉ gửi gắm tâm sự của mình qua bài “Trí thức”,42 với khổ đầu là:

“Trí thức là biết đau

Đau nỗi đau đồng loại

Đau sớm hơn người khác

Khi mọi người chưa đau.”

Vâng, tôi đã viết hai bài liên quan đến vụ Tiên Lãng bằng những nỗi đau – nỗi đau ứ máu không cầm nổi – nỗi đau chung với những người dân cùng cực, không chỉ ở bờ biển Tiên Lãng – nỗi đau mà tôi muốn chia sẻ với mọi người, để cho đỡ đau…

Chú thích:

1 VietNamNet 10/02/2012: Toàn văn kết luận của Thủ tướng về vụ cưỡng chế

2 Giáo dục Việt Nam17/01/2012 – Tuệ Minh: Phó chủ tịch TP. Hải Phòng: Nhà ông Vươn bị… dân bức xúc mà phá

3 VTC News 06/02/2012: Giám đốc CA Hải Phòng: Nhà ông Vươn chỉ là cái chòi

4 Người lao động 07/02/2012 – Thế Dũng, Mai Phương: Vụ thu hồi đất Tiên Lãng: Nhà bị phá, phải báo chứ (!)

5 Bộ luật Tố tụng Hình sự của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam số 19/2003/QH11

6 Điều 52, Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 1992

7 Điều 11, Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 1992

8 Điều 12, Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 1992

9 Bộ luật Hình sự của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam số 15/1999/QH10

10 Hoàng Xuân Phú 28/01/2012: Nhân vụ Tiên Lãng bàn về công vụ

11 Dân Việt 13/01/2012 – Vũ Hải, Mạnh Thắng, Mai Trang: Quyết định một nơi, cưỡng chế một nẻo

12 Dân Việt 14/01/2012 – Mạnh Thắng: Đương sự vụ cưỡng chế sẽ tố giác hành vi hủy hoại tài sản

13 Nguyễn Quang Vinh 20/01/2012: Chuyện động trời ở Tiên Lãng – Thông tin lần đầu công bố

14 Nguyễn Quang Vinh 06/02/2012: Vụ Tiên Lãng – Kỳ 1: Chuyện con chó ướt sũng lông và căn nguyên đối đầu ở Tiên Lãng

15 Luật Cán bộ, Công chức của Quốc hội khóa XII, số 22/2008/QH12

16 VnExpress 12/01/2012 – Nguyễn Hưng: ‘Ngôi nhà xảy ra nổ súng có thể nằm ngoài đất cưỡng chế’

17 Đất Việt 12/01/2012 – Đặng Hồ, Quốc Tuấn: Ông Vươn và 5 người thân bị khởi tố tội ‘giết người’

18 An ninh Thủ đô 21:17 05/01/2012 – Nguyên Lê: Truy bắt đối tượng dùng mìn, súng hoa cải tấn công lực lượng cưỡng chế

19 An ninh Thủ đô 06/01/2012 07:00 – Nguyên Lê: Manh động gây nổ và xả súng tấn công người thi hành công vụ

20 Ảnh lấy từ VnExpress 06/01/2012 – Nguyên Lê: Cận cảnh vụ cố thủ trong nhà, bắn trọng thương 4 cảnh sát

21 An ninh Thủ đô 05/01/2012 15:15 – Nguyên Lê: Dùng vũ khí nóng tấn công lực lượng cưỡng chế, 5 công an, bộ đội trọng thương

22 VnExpress 06/01/2012 – Nguyên Lê: Cận cảnh vụ cố thủ trong nhà, bắn trọng thương 4 cảnh sát

23 Dân trí 27/12/2006 – Lê Bảo Trung: Mua súng dễ như mua rau

24 Dân trí 15/08/2005 – Võ Khối: Mua bán súng đạn qua biên giới

25 VnExpress 09/01/2012 – Hà Anh: ‘Cảnh báo của tôi về súng hoa cải không được coi trọng’

26 VTV1 05/01/2012: Bản tin thời sự

27 Trương Duy Nhất 10/02/2012: Những con chó trong vụ Tiên Lãng

28 Đất Việt 05/02/2009 – Thu Trinh: Loạn súng đạn ‘hoa cải’

29 Đất Việt 04/05/2011 – Hiền Minh: Những tình tiết mới vụ chết người ở trụ sở công an huyện

30 VTV1 05/01/2012: Bản tin thời sự

31 VnExpress 08/01/2012 – Hà Anh: Giám đốc Công an Hải Phòng không hài lòng về vụ cưỡng chế

32 VnMedia 08/01/2012 – Song Linh: Giám đốc CA Hải Phòng: “Bất ngờ với vụ nổ súng ở Tiên Lãng”

33 Giáo dục Việt Nam17/01/2012 – Tuệ Minh: Phó chủ tịch TP. Hải Phòng: Nhà ông Vươn bị… dân bức xúc mà phá

34 YouTube:  Bà Nguyễn Thị Thương trả lời phỏng vấn

35 Tuổi trẻ online 09/09/2006 – N. V. Hải, Trọng Phú: Lãnh đạo Hải Phòng: “răn đe là chính”!

36 Đất Việt 16/02/2012 – Đ. Hồ – M. Ngọc: Vụ cưỡng chế ở Tiên Lãng: Lãnh đạo Hải Phòng hứa xử lý rốt ráo

37 Trần Đình Nhu 08/02/2012: Sai phạm nghiêm trọng nhất của Huyện ủy Tiên Lãng: Tập trung ba trăm đảng viên để tuyên truyền điều ngược ngạo

38 Nguyễn Quang Vinh 12/02/2012: Vụ Tiên Lãng – Kỳ 7: Hải Phòng thách thức dư luận và thách thức Thủ tướng

39 Phunutoday 07/02/2012 Hà Linh: Công an báo nhầm luật sư bào chữa cho ông Vươn

40 Hoàng Xuân Phú 04.02.2012: Vô tư

41 Hoàng Xuân Phú 04.02.2012: Đừng đuổi ân nhân

42 Hoàng Xuân Phú 02/02/2012: Trí thức

Hà Nội, ngày 16/02/2012

H.X.P.